Phchum Ben là một dịp lễ hội văn hóa truyền thống được người dân Campuchia rất trân trọng. Chúng ta cùng khám phá qua bài viết dưới đây.
Phchum Ben là một dịp lễ lớn ở Campuchia thường diễn ra vào tháng 9 hoặc tháng 10 dương lịch hàng năm. Lễ Phchum Ben của Campuchia có ý nghĩa tương tự với dịp lễ Rằm tháng 7 Vu Lan báo hiếu và lễ xá tội vong nhân của Việt Nam. Đây là ngày lễ để mọi người tưởng nhớ đến tổ tiên, những người thân đã mất, thể hiện truyền thống sâu sắc, lòng biết ơn, kính trọng đối với gia đình. Toàn bộ dịp lễ Phchum Ben thường kéo dài trong vòng 15 ngày chia thành 2 giai đoạn:
- Kan Ben: 13-14 ngày đầu tiên của dịp lễ theo lịch Khmer.
- Phchum Ben hay còn gọi là Ben Thom: lễ chính từ 3-4 ngày theo lịch Khmer hàng năm, mọi người được nghỉ lễ chính thức theo lịch nghỉ lễ của quốc gia.
Các hoạt động xung quanh dịp lễ Phchum Ben
“Phchum” trong tiếng Khmer có nghĩa là “tụ họp”. “Ben” nghĩa là ”những nắm cơm nhỏ được hợp lại”, hay trong từ ”ben bat” dùng để chỉ hành động truyền thống của nhà sư thường làm ở Campuchia, đó là đi bộ khất thực vào mỗi sáng, mọi người trong làng sẽ chia sẻ những phần thức ăn nhỏ cho nhà sư. Khác với mọi ngày, trong dịp lễ Phchum Ben, mọi người sẽ tụ tập lại, cùng nhau mang đồ ăn đến chùa cho sư.
Mọi người, các gia đình luân phiên nhau đến chùa địa phương từ 4h sáng, mang theo cà mên (cặp lồng) đã chuẩn bị sẵn cơm và thức ăn mang đến chùa cúng dường cho các nhà sư, và cùng nhau thực hiện các nghi lễ cầu nguyện. Người dân Campuchia tin rằng linh hồn của những người thân đã khuất, tổ tiên của họ sẽ trở về nhận lễ vật bên trong chùa vào những ngày này. Trang phục đi chùa của mọi người là áo trắng, quần dài hoặc váy dài. Người Campuchia thường đến chùa không quá 11h trưa, bởi vì các nhà sư ở đây sẽ kiêng ăn sau 12h trưa.
Theo thông tục, mọi người thường sẽ đi đủ 7 chùa để làm công quả, tuy nhiên điều này không bắt buộc. Một số quan niệm khác, chỉ đi 3 chùa ở gần khu vực người thân đã mất của họ từng sinh sống hoặc hay lui tới. Điều này họ thực hiện với niềm tin, nếu người thân họ không nhận được lễ ở chùa này, thì cũng sẽ nhận được ở một chùa khác.
Mọi người cũng sẽ nặn thức ăn theo dạng nhỏ đặt ở cổng chùa, để cúng cho những linh hồn không có nhà, hoặc những linh hồn tội lỗi không thể vào được bên trong chùa. Người ta quan niệm rằng, nếu không đặt thức ăn cho những linh hồn này, rất có thể họ sẽ nổi giận và làm điều không mong muốn.
Một hoạt động truyền thống quan trọng khác trong ngày lễ Phchum Ben, đó là mọi người thường tụ tập nhau lại, cùng nhau gói Num Ansom, một loại bánh được gói bằng lá chuối, bên trong có thịt, đậu, gạo nếp, tương tự giống như cách gói bánh tét của miền Nam, Việt Nam. Bánh được gói xong, mọi người sẽ thường đem lên chùa cúng dường, hoặc cúng tại gia, chia sẻ cho người thân, bạn bè, hàng xóm của họ.
Tụ họp gia đình điều không thể thiếu trong dịp lễ Phchum Ben. Những người con đi học, đi làm ăn xa quê hương thường trở về quây quần với gia đình vào những ngày này. Mọi người tụ tập ăn uống với nhau và cùng nhau đi chùa.
Dịp lễ Phchum Ben ở Campuchia không chỉ là một lễ hội văn hóa mà còn mang tới nhiều bài học sâu sắc, nhắc nhở thế hệ trẻ về lòng kính trọng, biết ơn đối với người thân, tổ tiên của mình. Nếu bạn có dịp đến Campuchia vào thời điểm đặc biệt này, hãy chắc chắn tham gia và khám phá vẻ đẹp của lễ hội này nhé.
